محتمل بود ، به او داده مىشود ، و اگر گفت مال من نيست بنا بر احتياط واجب به فروشندهء قبل از او اطَّلاع داده مىشود ، و اگر هيچ كدام از فروشندگان مدّعى مالكيّت نبودند ، مالِ پيدا كننده است و خمس آن بر او واجب مىشود ، و همچنين است در موردى كه گنج در ملك ديگرى پيدا شود ، اگر چه احتياط مستحبّ آن است كه همه را صدقه بدهد تا در مواردى كه بين خمس و صدقه مشترك است مصرف شود . سيستانى : مسأله اگر در زمينى كه از ديگرى خريده يا با اجاره و مانند آن تصرّف كرده است ، گنجى پيدا كند كه شرعاً متعلَّق به مسلمان يا ذمىّ نباشد ، يا اگر باشد مربوط به زمانهاى بسيار قديم باشد ، كه اين قدمت موجب عدم احراز وجود وارثى براى او بشود ، مىتواند آن گنج را براى خود بردارد ولى بايد خمس آن را بدهد ؛ و اگر احتمال دهد كه مال مالك قبلى است در صورتى كه بر زمين و همچنين بر گنج يا جاى آن به تبعيت زمين دست داشته است ، بايد به او اطلاع دهد ؛ پس اگر آن را ادّعا كند ، بايد تحويل دهد و اگر ادّعا نكند ، به كسى كه پيش از او مالك زمين بوده و بر او دست داشته اطلاع دهد ، و به همين ترتيب به تمام كسانى كه پيش از او مالك زمين بوده‌اند و بر آن دست داشته‌اند ، خبر دهد و اگر هيچ كدام ، آن را ادّعا نكنند و نداند كه تعلَّق به مسلمان يا ذمّىِ غير قديم دارد مىتواند آن را براى خود بردارد ولى بايد خمس آن را بدهد . مسأله 1810 اگر در ظرفهاى متعددى كه در يك جا دفن شده مالى پيدا كند ( 1 ) كه قيمت آنها روى هم 105 مثقال نقره يا 15 مثقال طلا باشد ( 2 ) بايد ( 3 ) خمس آن را بدهد ( 4 ) ولى چنانچه در چند جا گنج پيدا كند ، هر كدام آنها كه قيمتش به اين مقدار برسد ( 5 ) خمس آن واجب است ( 6 ) و گنجى كه قيمت آن به اين مقدار نرسيده خمس ندارد . ) * اين مسأله ، در رسالهء آيت الله بهجت نيست ( 1 ) سيستانى : اگر در يك زمان ، در جاهاى متعدّدى ، گنجى پيدا كند . . ( 2 ) اراكى ، فاضل : روى هم 15 مثقال طلا باشد . . خوئى ، تبريزى : روى هم 105 مثقال در نقره يا 15 مثقال در طلا باشد . . نورى : روى هم 105 مثقال نقره سكه دار يا 15 مثقال طلاى سكه دار باشد . . ( 3 ) نورى : بنا بر احتياط واجب بايد . . ( 4 ) سيستانى : ولى اگر در زمانهاى مختلف گنج پيدا كند ، پس اگر فاصله زياد نباشد ، قيمت همهء آنها روى هم بايد محاسبه شود و اگر فاصله زياد باشد ، هر كدام جداگانه محاسبه مىشود . ( 5 ) مكارم : خمس دارد و لازم نيست آنها را روى هم حساب كند . ( 6 ) نورى : بنا بر احتياط خمس آن واجب است . . مسأله 1811 اگر دو نفر گنجى پيد اكنند كه قيمت سهم هر يك آنان به 105 مثقال نقره يا 15 مثقال طلا برسد ( 1 ) بايد خمس آن را بدهند . اينمسأله ، در رسالهء آيت الله بهجت نيست ( 1 ) اراكى : به 15 مثقال طلا برسد . .